การเป็นผู้ปกครอง + คนไร้ความสามารถในไทย 2026 สำหรับชาวต่างชาติ
การเป็นผู้ปกครอง (Guardian) ของผู้เยาว์หรือผู้อนุบาล/ผู้พิทักษ์ (Curator/Protector) ของคนไร้ความสามารถในไทย อยู่ภายใต้ ป.พ.พ. มาตรา 1585-1598 + พ.ร.บ.ศาลเยาวชนฯ — ใช้สำหรับ: (1) เด็กกำพร้าที่พ่อแม่เสีย; (2) ผู้สูงอายุ Dementia/Alzheimer; (3) ผู้พิการทางจิตที่ทำนิติกรรมเองไม่ได้; (4) Expat ที่ป่วยหนักในไทยต้องตั้งผู้พิทักษ์ดูแลทรัพย์
1.3 ประเภทผู้ใช้กฎหมาย: ผู้เยาว์ คนไร้ฯ คนเสมือนไร้ฯ
(1) ผู้เยาว์ (Minor, อายุ <20 ปี): ต้องมี Guardian (ผู้ปกครอง) ดูแลตัวบุคคล + ทรัพย์สิน — ศาลเยาวชนและครอบครัวกลางพิจารณา; (2) คนไร้ความสามารถ (Incompetent Person): ผู้พิการทางจิต/สมองไม่สามารถจัดการกิจการเองได้ — ต้องมี Curator (ผู้อนุบาล) — ทุกนิติกรรมต้องได้รับอนุญาตจาก Curator ก่อน — ศาลแพ่งพิจารณา; (3) คนเสมือนไร้ความสามารถ (Quasi-Incompetent): ผู้พิการกาย หูหนวก ตาบอด ติดยา ใช้จ่ายฟุ่มเฟือย — มี Protector (ผู้พิทักษ์) — บางนิติกรรมเท่านั้นที่ต้องได้อนุญาต (ตามที่ศาลกำหนด)
2.ขั้นตอนตั้ง Guardian/Curator ที่ศาลไทย
1) เตรียมเอกสาร: Birth Cert/ID ของผู้ใช้กฎหมาย + Medical Report จาก Psychiatrist (สำหรับ Incompetent) + ID ของผู้สมัครเป็น Guardian + พยาน 2 คน; 2) ยื่นคำร้องที่ศาลเยาวชนฯ (ผู้เยาว์) หรือศาลแพ่งจังหวัด (ผู้ใหญ่); 3) ศาลนัดไต่สวน — เรียกพยาน + Psychiatrist + ผู้สมัครชี้แจงคุณสมบัติ + ความสามารถดูแล + ฐานะการเงิน; 4) ศาลตรวจสอบที่อยู่อาศัย (Home Visit ถ้าจำเป็น); 5) ศาลออกคำสั่งตั้ง Guardian/Curator (2-4 เดือนหลังยื่น); 6) Guardian ต้องวางหลักประกัน (Bond) ถ้าจัดการทรัพย์สินมาก; 7) รายงานบัญชีรายปีต่อศาล — ตรวจสอบการใช้จ่าย
3.คุณสมบัติของ Guardian: ต่างชาติเป็นได้ไหม
ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1587 Guardian ต้อง: (1) บรรลุนิติภาวะ (>20 ปี); (2) ไม่เป็นคนไร้ความสามารถเอง; (3) ไม่เป็นบุคคลล้มละลาย; (4) ไม่เคยถูกศาลถอดถอนจากการเป็น Guardian; (5) ไม่เป็นศัตรูคู่ความกับผู้เยาว์/คนไร้ฯ — ต่างชาติเป็น Guardian ได้ถ้า: (a) มีถิ่นที่อยู่ในไทย (Visa + ทะเบียนบ้าน); (b) พูดไทยได้พอใช้หรือมีล่าม; (c) มีฐานะการเงินมั่นคง — ศาลพิจารณา Best Interest of Ward เป็นหลัก — Foreign Spouse ของผู้เสียชีวิตที่มีบุตรไทยมักได้รับการอนุมัติเป็น Guardian
4.Living Will + Advance Directive: เตรียมรับมือ Incapacity
พ.ร.บ.สุขภาพแห่งชาติ 2550 มาตรา 12 รับรอง Living Will (พินัยกรรมชีวิต) — ระบุเจตนาเรื่องการรักษาพยาบาลล่วงหน้า เช่น: (1) ไม่ขอใช้เครื่องช่วยหายใจถ้าหมดสติ; (2) ไม่ผ่าตัดถ้าโอกาสหายต่ำ; (3) ขอ Palliative Care + Hospice — ทำที่โรงพยาบาลพร้อมแพทย์ + Notarize ที่ Thai Notary — Expat แนะนำทำ Living Will + Power of Attorney for Healthcare + Power of Attorney for Property — Notarize + Apostille ทั้ง 3 ฉบับ — มีผลทันทีถ้าหมดสติ
5.เคสจริง: ลูกสาวอเมริกันยื่นเป็น Curator ของพ่อ Expat Dementia ที่เชียงใหม่
Mr. Robert (สัญชาติอเมริกัน, อายุ 78) อยู่ที่เชียงใหม่ 15 ปี — ป่วย Alzheimer ระยะที่ 3 ไม่สามารถจัดการเงิน + ทำนิติกรรม — ลูกสาว Ms. Sarah (อายุ 45, สัญชาติอเมริกัน, อาศัยที่ Boston) บินมาไทยขอเป็น Curator — Thai Notary ดำเนินการ: (1) Medical Report จาก จิตแพทย์ รพ.มหาราชนครเชียงใหม่ + แปลอังกฤษ; (2) Apostille US Birth Cert ของ Sarah พิสูจน์เป็นบุตร; (3) Apostille US Marriage Cert ของ Robert (Sarah เป็นทายาทอันดับ 1); (4) ขอ Long-Stay Visa ให้ Sarah; (5) ยื่นคำร้องศาลแพ่งเชียงใหม่; (6) ศาลไต่สวน Sarah + จิตแพทย์ + พยาน 2 คน (เพื่อนบ้าน + ทนายไทย); (7) ศาลออกคำสั่งตั้ง Sarah เป็น Curator ใน 4 เดือน + วาง Bond 2 ล้านบาท; (8) Sarah จัดการเงินฝากของ Robert + ขายบ้านที่เชียงใหม่ + ย้าย Robert ไป Care Home ที่ Boston — รวมเวลา 5 เดือน
คำถามที่พบบ่อย
ต่างชาติที่ไม่ได้อยู่ในไทยเป็น Guardian ของบุตรไทยได้ไหม
ยากมาก — ศาลพิจารณา Best Interest of Child เป็นหลัก — ถ้าไม่ได้อยู่ในไทย ศาลมักตั้งญาติฝ่ายไทยเป็น Guardian + ให้ Foreign Parent เป็น Co-Guardian มีสิทธิ์ตัดสินใจร่วม
Power of Attorney แทน Guardian ได้ไหม
ไม่ได้ — Power of Attorney มีผลเฉพาะตอนผู้มอบอำนาจยังมีสติ — ถ้าหมดสติ/ไร้ความสามารถ PoA หมดผลทันที (Doctrine of Mental Capacity) — ต้องตั้ง Guardian ผ่านศาล — ยกเว้น Power of Attorney for Healthcare ที่กฎหมายไทยเริ่มรับรอง (2024)
ค่าใช้จ่ายตั้ง Guardian ประมาณเท่าไหร่
Court Fee: 200-500 บาท; Medical Report: 5,000-15,000 บาท; Apostille + แปล: 30,000-80,000 บาท (ถ้าต่างชาติ); Legal Fee: 80,000-200,000 บาท; Bond (Cash หรือ Bank Guarantee): 10-30% ของมูลค่าทรัพย์ที่จัดการ — รวม 120,000-300,000 บาท (ไม่รวม Bond)
ถ้า Guardian ใช้เงินของผู้เยาว์/คนไร้ฯ ผิดประเภทจะเกิดอะไร
ศาลถอดถอน + เรียกคืน + เรียกเงินคืนจาก Bond + ฟ้องคดียักยอกอาญา ม.353 ป.อาญา (จำคุก 5 ปี + ปรับ 100,000 บาท) — Guardian ต้องรายงานบัญชีรายปี + ขออนุญาตศาลก่อนจำหน่ายทรัพย์เกิน 30,000 บาท
คู่สมรสเพศเดียวกัน (Marriage Equality Act 2024) เป็น Guardian บุตรของคู่ครองได้ไหม
ได้ครับ — Marriage Equality Act 2024 มาตรา 1448 ให้สิทธิเท่าเทียมคู่สมรสต่างเพศ — Same-sex Spouse เป็น Step-Parent Guardian ได้ + รับบุตรบุญธรรมร่วมกันได้ (Joint Adoption)
ใช้บริการ Notary ที่ Thai Notary ราคาเริ่มต้นเท่าไหร่
เริ่มต้น 1,500 บาทต่อชุดเอกสาร ขึ้นกับชนิดเอกสารและจำนวนหน้า บริการรวมการตรวจสอบลายเซ็น ประทับตรา และจัดทำ Notarial Certificate ภาษาอังกฤษ พร้อมให้คำปรึกษาแนวทาง MFA + กงสุลปลายทางโดยไม่มีค่าใช้จ่ายเพิ่ม
นัดด่วนภายในวันได้หรือไม่
ได้ครับ — เรารับเคสด่วน Same-day Notary ที่สำนักงานลาดพร้าว 95 และมีบริการ Notary นอกสถานที่ในรัศมีกรุงเทพ-ปริมณฑล โทร 094-895-8999 หรือ LINE @Thainotary เพื่อเช็คคิวก่อนเดินทาง
ปรึกษาทนาย Notary โดยตรง
บริษัท ไทย โนตารี ลอว์ แอนด์ เซอร์วิส จำกัด · DBD 0405565001923