งานว่าความและที่ปรึกษากฎหมาย
ทนายคดีแพ่ง: ก่อนฟ้องหรือสู้คดีต้องเตรียมอะไร
ก่อนฟ้องคดีแพ่ง ต้องตรวจสิทธิเรียกร้อง อายุความ ศาลที่มีเขตอำนาจ หลักฐาน และโอกาสบังคับชำระหนี้ก่อน ไม่ใช่ดูเฉพาะยอดเงินที่ต้องการเรียก หากได้รับหมายศาลแล้ว ให้ส่งหมายพร้อมวันที่ได้รับเพื่อตรวจกำหนดดำเนินการทันที การเจรจาไม่ทำให้กำหนดของศาลเลื่อนเอง งานประเมิน เจรจา ฟ้องหรือต่อสู้คดี และบังคับคดีควรระบุขอบเขตกับค่าใช้จ่ายแยกกันก่อนตกลงรับงาน
ก่อนฟ้องหรือสู้คดี ต้องตรวจอะไรเป็นอันดับแรก
| สถานการณ์ | หลักฐานที่ควรรวบรวม | ประเด็นที่ต้องตรวจ |
|---|---|---|
| ได้รับหมายศาลแล้ว | เก็บหมาย ซอง และวันที่ได้รับ พร้อมเอกสารท้ายฟ้อง | ตรวจวันนัดและกำหนดยื่นคำให้การทันที อย่ารอให้การเจรจาจบ |
| คู่สัญญาไม่ชำระเงิน | สัญญา หลักฐานส่งมอบ ยอดค้าง และวันครบกำหนดแต่ละรายการ | ตรวจฐานสิทธิ อายุความ และเงื่อนไขบอกกล่าวก่อนเลือกทวงถามหรือฟ้อง |
| ต้องการไกล่เกลี่ยก่อนฟ้อง | ข้อเสนอที่ทำได้จริง เงื่อนไขชำระ และหลักฐานการติดต่อ | ตรวจความสมัครใจและผลต่ออายุความตามกฎหมาย ไม่ถือว่าการเจรจาหยุดเวลาเอง |
| มีคำพิพากษาแต่ยังไม่ได้เงิน | คำพิพากษา สถานะอุทธรณ์ ยอดที่ชำระแล้ว และข้อมูลทรัพย์ที่ได้มาโดยชอบ | แยกงานบังคับคดีจากงานฟ้อง ตรวจสิทธิบังคับคดีและทรัพย์ที่ยึดหรืออายัดได้ |
รักษาหลักฐานโดยไม่ทำให้สำนวนคลาดเคลื่อน
- เก็บไฟล์ต้นฉบับและบทสนทนาทั้งช่วง พร้อมวันเวลาและผู้ส่ง ไม่ใช้เฉพาะภาพตัดบางข้อความ
- ทำลำดับเหตุการณ์แยกจากข้อสันนิษฐาน ระบุวันครบกำหนด วันบอกกล่าว วันรับหมาย และรายการชำระเงิน
- ส่งสำเนาสำหรับประเมินก่อน เก็บต้นฉบับไว้ และใช้ช่องทางที่สำนักงานยืนยันสำหรับข้อมูลส่วนบุคคล
- ตรวจผลประโยชน์ขัดกันและขอบเขตงานก่อนส่งรายละเอียดอ่อนไหว ไม่ส่งรหัสผ่านหรือ OTP
แหล่งทางการและขอบเขตคำแนะนำ
- สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา — ตรวจบทกฎหมายเรื่องอายุความและวิธีพิจารณาความแพ่ง
- สำนักส่งเสริมงานตุลาการ — ข้อมูลการไกล่เกลี่ยของศาลยุติธรรม
- กรมบังคับคดี — ข้อมูลการบังคับคดีแพ่ง
ปรับปรุงเนื้อหา 8 ตุลาคม 2569 · ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่ความเห็นทางกฎหมายเฉพาะคดี การส่งเรื่องยังไม่ใช่การรับว่าความ และไม่รับประกันผลคดีหรือการได้รับชำระเงิน
ขอบเขตงานที่รับดำเนินการ
- ฟ้องและต่อสู้คดีผิดสัญญา สัญญาซื้อขาย จ้างทำของ ตัวแทน และสัญญาบริการ
- เรียกหนี้ตามสัญญากู้ ตั๋วเงิน เช็ค และบัญชีเดินสะพัด รวมถึงการทวงถามก่อนฟ้อง
- คดีละเมิดและเรียกค่าเสียหาย เช่น อุบัติเหตุ ความเสียหายต่อทรัพย์สิน ชื่อเสียง
- คดีที่ดิน แนวเขต ทางภาระจำยอม ครอบครองปรปักษ์ และการเพิกถอนนิติกรรม
- ข้อพิพาทสัญญาเช่าและเช่าซื้อ ทั้งฝ่ายผู้ให้เช่าและผู้เช่า
- คำร้องขอคุ้มครองชั่วคราว ยึดอายัดทรัพย์ก่อนพิพากษา และการบังคับคดีหลังพิพากษา
- การไกล่เกลี่ยในศาลและการทำสัญญาประนีประนอมยอมความ
งานที่สำนักงานไม่รับ
- การรับเรื่องโดยไม่ตรวจผลประโยชน์ขัดกัน คู่ความ และขอบเขตการมอบหมายก่อน
- การรับประกันผลคดี การประเมินโอกาสชนะเป็นเปอร์เซ็นต์ตายตัว
- การติดตามหนี้ด้วยวิธีที่ขัดต่อกฎหมายทวงถามหนี้
เอกสารที่ควรเตรียม
- สัญญา ใบสั่งซื้อ ใบส่งของ ใบแจ้งหนี้ และหลักฐานการชำระเงิน
- หนังสือโต้ตอบ อีเมล ไลน์ หรือข้อความที่เกี่ยวข้องกับข้อพิพาท
- บัตรประชาชนหรือหนังสือเดินทาง และหนังสือรับรองนิติบุคคลฉบับล่าสุด
- โฉนดที่ดิน สัญญาเช่า หรือเอกสารสิทธิ (กรณีคดีที่ดินหรือเช่า)
- หนังสือมอบอำนาจ หากผู้ลงนามไม่ใช่ผู้มีอำนาจโดยตรง
- หมายศาลพร้อมซองและวันรับหมาย หรือคำพิพากษาพร้อมสถานะคดี หากมีแล้ว
- เอกสารภาษาต่างประเทศพร้อมต้นฉบับและคำแปลที่มี ตรวจรูปแบบคำแปลหรือการรับรองตามชนิดเอกสารและข้อกำหนดศาล ไม่รับรอง Notary ทุกฉบับโดยอัตโนมัติ
ขั้นตอนการทำงาน
1.ประเมินรูปคดีและอายุความ
ทนายอ่านเอกสาร ระบุมูลหนี้ ฐานความรับผิด อายุความที่ใช้กับคดีนั้น และศาลที่มีเขตอำนาจ พร้อมชี้ความเสี่ยงของพยานหลักฐานที่ยังขาด
2.หนังสือบอกกล่าวและการเจรจา
ตรวจว่าต้องบอกกล่าวให้ชำระหนี้หรือบอกเลิกสัญญาหรือไม่ เก็บหลักฐานการส่งและรับ เปรียบเทียบการเจรจากับการไกล่เกลี่ยก่อนฟ้อง โดยไม่ถือว่าหนังสือทวงถามหยุดอายุความเอง
3.ยื่นฟ้องหรือยื่นคำให้การ
ตรวจเขตอำนาจ ประเภทคดี กำหนดยื่น และข้อเท็จจริงก่อนจัดทำคำฟ้องหรือคำให้การ ประเมินค่าธรรมเนียมศาลตามคำขอและกฎหมายที่ใช้ แยกจากค่าทนายและค่าใช้จ่ายอื่น
4.ไกล่เกลี่ย ชี้สองสถาน และสืบพยาน
เตรียมประเด็นข้อพิพาท บัญชีพยาน และต้นฉบับเอกสารตามคำสั่งศาล ตรวจว่าคู่ความหรือพยานต้องมาด้วยตนเองในนัดใด หากตกลงกันได้ ให้ตรวจรูปแบบข้อตกลงและผลเมื่อผิดนัดก่อนลงนาม
5.คำพิพากษา อุทธรณ์ และบังคับคดี
ตรวจคำพิพากษา สิทธิและกำหนดอุทธรณ์ รวมถึงผลต่อการบังคับคดี หากไม่ชำระ ให้ประเมินขั้นตอนบังคับคดีและข้อมูลทรัพย์ที่ได้มาโดยชอบ การชนะคดีไม่ได้ยืนยันว่าลูกหนี้มีทรัพย์พอชำระ
ศาลและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
- ศาลแพ่ง ศาลแพ่งกรุงเทพใต้ ศาลแพ่งพระโขนง ศาลแพ่งมีนบุรี ศาลแพ่งตลิ่งชัน
- ศาลจังหวัดหรือศาลแขวงตามเขตอำนาจ ประเภทคดี ทุนทรัพย์ และข้อเท็จจริงเรื่องภูมิลำเนาหรือมูลคดี
- ศาลชำนัญพิเศษเฉพาะกรณีที่กฎหมายกำหนด ไม่ถือว่าทุกคดีที่มีคู่ความต่างประเทศเป็นคดีการค้าระหว่างประเทศ
ข้อควรระวังก่อนตัดสินใจ
- อายุความต่างกันตามสิทธิเรียกร้องและวันเริ่มนับ หนังสือทวงถามหรือการเจรจาไม่ทำให้อายุความสะดุดหยุดลงโดยอัตโนมัติ
- ผู้ได้รับหมายศาลต้องตรวจวันรับหมาย วันนัด และกำหนดยื่นคำให้การทันที ไม่ใช้กำหนดเดียวกับทุกประเภทคดี
- ค่าศาลขึ้นกับประเภทคำขอ ทุนทรัพย์ และกฎหมายที่ใช้ แยกจากค่าทนาย คำแปล และค่าใช้จ่ายบังคับคดี
- ข้อความในไลน์หรืออีเมลอาจเป็นหลักฐานทั้งคุณและโทษ อย่าลบและอย่าเจรจารับสภาพหนี้เองก่อนปรึกษา
- ชนะคดีไม่เท่ากับได้รับเงิน หากลูกหนี้ไม่มีทรัพย์ ต้องวางแผนสืบทรัพย์ตั้งแต่ต้น
คำถามที่พบบ่อย
ค่าทนายคดีแพ่งคิดอย่างไร
สำนักงานประเมินหลังดูเอกสารและทุนทรัพย์ แล้วแจ้งค่าบริการเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนเริ่มงาน ค่าขึ้นศาลและค่าใช้จ่ายในการดำเนินคดีเป็นรายการแยกที่จ่ายให้ศาลหรือหน่วยงานโดยตรง
ต้องฟ้องภายในกี่ปี
ต้องตรวจสิทธิเรียกร้องแต่ละรายการ วันเริ่มนับ และเหตุที่อาจกระทบอายุความ ไม่ใช้สิบปีกับทุกคดี เตรียมสัญญา วันครบกำหนด หลักฐานชำระหรือรับสภาพหนี้ และหนังสือโต้ตอบให้ทนายตรวจ โดยเฉพาะเมื่อใกล้ครบกำหนด ไม่ควรรอการเจรจาเพียงอย่างเดียว
ต้องไปศาลเองทุกนัดหรือไม่
ตรวจคำสั่งศาลและวัตถุประสงค์ของแต่ละนัด ทนายอาจดำเนินการแทนได้บางขั้นตอน แต่ไม่แทนคำเบิกความของพยาน การเข้าร่วมทางอิเล็กทรอนิกส์ต้องเป็นไปตามที่ศาลอนุญาต ไม่ควรถือว่ามอบอำนาจแล้วไม่ต้องมาศาลเลย
คู่ความอยู่ต่างประเทศ ฟ้องได้ไหม
ต้องตรวจเขตอำนาจศาลไทย ข้อตกลงเลือกศาลหรืออนุญาโตตุลาการ วิธีส่งหมาย และการบังคับผลคำพิพากษา การมีคู่ความต่างประเทศไม่ใช่เหตุยืนยันว่าฟ้องในไทยได้ทุกกรณี เตรียมชื่อ ที่อยู่ สถานะนิติบุคคล และสัญญาฉบับเต็มก่อนประเมิน
ไกล่เกลี่ยดีกว่าฟ้องหรือไม่
ขึ้นกับความสมัครใจ ข้อเสนอ หลักฐาน และความเร่งด่วนเรื่องอายุความ การเจรจาส่วนตัว การไกล่เกลี่ยก่อนฟ้อง และการไกล่เกลี่ยในคดีมีขั้นตอนกับผลทางกฎหมายต่างกัน ข้อตกลงทุกฉบับไม่ได้บังคับคดีได้ทันที ต้องตรวจรูปแบบและสิทธิเมื่อผิดนัดก่อนตกลง
เอกสารสัญญาทำกันด้วยปากเปล่า ฟ้องได้ไหม
ต้องแยกความสมบูรณ์ของสัญญาออกจากเงื่อนไขการฟ้องและการพิสูจน์ สัญญาบางประเภทต้องมีแบบหรือหลักฐานเป็นหนังสือ จึงไม่ใช่ว่ามีสลิปโอนเงินแล้วฟ้องได้ทุกกรณี เก็บข้อความฉบับเต็ม รายการชำระ และข้อมูลพยานให้ตรวจตามสัญญาประเภทนั้น
คดีใช้เวลานานเท่าไร
ขึ้นอยู่กับศาล ปริมาณพยาน และการอุทธรณ์ จึงไม่สามารถระบุเป็นระยะเวลาแน่นอนได้ สำนักงานจะแจ้งกรอบเวลาตามนัดของศาลที่ได้รับจริงในแต่ละขั้น
ต้องรับรองเอกสารก่อนใช้ในศาลหรือไม่
ไม่ใช่เอกสารต่างประเทศทุกฉบับต้องผ่าน Notary และสถานทูตเหมือนกัน ต้องตรวจชนิดเอกสาร ผู้ลงนาม วัตถุประสงค์ คำแปลภาษาไทย และข้อกำหนดศาลหรือผู้รับ เอกสารมอบอำนาจกับพยานเอกสารทั่วไปอาจใช้รูปแบบต่างกัน จึงควรตรวจเส้นทางก่อนเสียค่ารับรอง
บริการที่เกี่ยวข้อง
งานคดีด้านอื่นของสำนักงาน
ขั้นตอนต่อไป
ส่งเอกสารที่มีและเล่าลำดับเหตุการณ์อย่างย่อ ทนายผู้รับผิดชอบจะประเมินรูปคดี อายุความ และทางเลือกที่เป็นไปได้ แล้วแจ้งค่าบริการเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนเริ่มงาน สำนักงานไม่รับประกันผลคดี
ติดต่อสำนักงาน