คำถามที่พบบ่อย — ใบอนุญาตทำงาน

วีซ่าเป็นการอนุญาตให้เดินทางเข้าและพำนักในราชอาณาจักร ออกโดยกระทรวงการต่างประเทศและสำนักงานตรวจคนเข้าเมือง ส่วนใบอนุญาตทำงานเป็นการอนุญาตให้ประกอบอาชีพ ออกโดยกรมการจัดหางาน ต้องมีทั้งสองอย่างจึงจะทำงานได้ถูกกฎหมาย

โดยทั่วไปพิจารณาจากทุนจดทะเบียนที่ชำระแล้ว อัตราส่วนพนักงานไทยต่อชาวต่างชาติหนึ่งคน งบการเงินและการนำส่งภาษี รวมถึงประกันสังคมของพนักงานไทย เกณฑ์ต่างกันตามประเภทกิจการและอาจได้รับการผ่อนผันในกิจการที่ได้รับส่งเสริมการลงทุน

โดยทั่วไปคือ หนังสือเดินทาง การตรวจลงตราประเภทที่ถูกต้อง ใบรับรองแพทย์ตามแบบที่กำหนด วุฒิการศึกษาและหนังสือรับรองประสบการณ์ทำงาน รูปถ่าย และเอกสารที่ออกจากต่างประเทศซึ่งต้องผ่านการรับรองและแปลก่อนใช้

มีบัญชีอาชีพที่สงวนไว้สำหรับคนไทยตามประกาศของกระทรวงแรงงาน และบางอาชีพเปิดให้ทำได้แบบมีเงื่อนไข ควรตรวจสอบชื่อตำแหน่งและลักษณะงานจริงก่อนทำสัญญาจ้าง เพราะชื่อตำแหน่งที่ไม่ตรงกับงานจริงเป็นเหตุให้ถูกเพิกถอนได้

ใบอนุญาตทำงานผูกกับนายจ้างและสถานที่ทำงานที่ระบุไว้ เมื่อเปลี่ยนนายจ้างต้องแจ้งสิ้นสุดกับรายเดิมและยื่นขอใหม่กับรายใหม่ภายในกรอบเวลาที่กฎหมายกำหนด การทำงานให้นายจ้างรายใหม่ก่อนได้รับอนุญาตถือว่าผิดกฎหมาย

ควรเริ่มเตรียมเอกสารล่วงหน้าอย่างน้อยหนึ่งถึงสองเดือน เพราะต้องใช้งบการเงิน แบบยื่นภาษี และหลักฐานประกันสังคมล่าสุดของนายจ้าง หากปล่อยให้ขาดอายุจะต้องเริ่มกระบวนการใหม่ทั้งหมดและอาจกระทบสถานะการพำนัก

กรมการจัดหางานเปิดให้ยื่นและแสดงใบอนุญาตในรูปแบบดิจิทัลควบคู่กับรูปแบบเดิม ขึ้นอยู่กับประเภทคำขอและสำนักงานที่รับผิดชอบ ควรยืนยันช่องทางที่ใช้ได้กับสำนักงานพื้นที่ก่อนยื่นทุกครั้ง

กิจการที่ได้รับส่งเสริมยื่นผ่านระบบ e-Expert ของ BOI และศูนย์บริการวีซ่าและใบอนุญาตทำงาน ซึ่งมีขั้นตอนและกรอบเวลาต่างจากการยื่นปกติ และมักได้รับการผ่อนผันเรื่องอัตราส่วนพนักงานไทย แต่ยังต้องยื่นตำแหน่งที่ได้รับอนุมัติไว้แล้วเท่านั้น

ต้องมีการรับรองความถูกต้องของเอกสารจากประเทศต้นทางและสถานเอกอัครราชทูตไทย พร้อมคำแปลภาษาไทยหรืออังกฤษที่รับรองแล้ว บางกรณีเจ้าหน้าที่ขอหนังสือรับรองประสบการณ์ทำงานเพิ่มเติมเพื่อยืนยันความเหมาะสมกับตำแหน่ง

ไม่ได้ เราไม่ใช่บริษัทจัดหางาน และไม่ใช่หน่วยงานผู้ออกใบอนุญาต ขอบเขตงานของเราคือการเตรียมเอกสาร แปลและรับรองเอกสารจากต่างประเทศ ตรวจความครบถ้วนตามเช็กลิสต์ และประสานงานยื่นตามระเบียบเท่านั้น

ตามลำดับปกติต้องมีวีซ่าประเภทคนอยู่ชั่วคราวที่เหมาะสม เช่น Non-B ก่อน จากนั้นจึงยื่นขอใบอนุญาตทำงานที่กรมการจัดหางาน การเข้ามาด้วยการยกเว้นวีซ่าแล้วเริ่มทำงานทันทีถือว่าผิดกฎหมายแม้จะยังไม่ได้รับค่าจ้าง

โดยหลักต้องมี เพราะนิยาม “ทำงาน” ตามกฎหมายไทยไม่ได้ผูกกับการได้รับค่าตอบแทน งานอาสาสมัครจึงต้องขออนุญาตผ่านองค์กรที่รองรับ การเข้าใจผิดในข้อนี้เป็นเหตุให้ชาวต่างชาติถูกดำเนินคดีอยู่บ่อยครั้ง

มีบัญชีอาชีพที่ห้ามและที่ให้ทำได้โดยมีเงื่อนไขตามประกาศของกระทรวงแรงงาน โดยทั่วไปครอบคลุมงานที่สงวนไว้ให้คนไทย เช่น งานหัตถกรรมบางประเภทและงานบริการบางลักษณะ รายการมีการปรับปรุงเป็นระยะ ควรตรวจประกาศฉบับล่าสุดก่อนกำหนดตำแหน่งงาน

ใบอนุญาตผูกกับนายจ้างและตำแหน่ง การเปลี่ยนนายจ้างต้องแจ้งออกจากงานเดิมและยื่นขอใหม่กับนายจ้างใหม่ภายในกรอบเวลาที่กฎหมายกำหนด หากปล่อยให้ขาดช่วงเกินกำหนด สิทธิพำนักที่อิงกับการทำงานอาจสิ้นสุดตามไปด้วย

เป็นการออกใบอนุญาตในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ผ่านระบบของหน่วยงาน ใช้แทนเล่มกระดาษได้ตามที่ประกาศรองรับ ผู้ถือควรเก็บไฟล์และหลักฐานการอนุมัติไว้แสดงเมื่อถูกตรวจ ทั้งนี้บางหน่วยงานปลายทางยังขอสำเนาที่พิมพ์ออกมา

กิจการที่ได้รับส่งเสริมจาก BOI ใช้ระบบ e-Expert ซึ่งพิจารณาตำแหน่งตามที่ได้รับอนุมัติ และโดยทั่วไปไม่ผูกกับอัตราส่วนพนักงานไทยต่อชาวต่างชาติแบบเดียวกับช่องทางปกติ ขั้นตอนจึงกระชับกว่า แต่ต้องมีการอนุมัติตำแหน่งจาก BOI ก่อนเสมอ

โดยทั่วไปต้องผ่านการรับรองจากหน่วยงานในประเทศต้นทาง แล้วรับรองที่สถานทูตไทยในประเทศนั้น หรือรับรองที่สถานทูตของประเทศนั้นในไทยแล้วนำไปรับรองนิติกรณ์ที่กรมการกงสุล พร้อมคำแปลภาษาไทยหรืออังกฤษตามที่หน่วยงานรับผิดชอบกำหนด

คู่สมรสและบุตรยื่นขอวีซ่าประเภทติดตาม (Non-O ผู้ติดตาม) โดยใช้เอกสารของผู้ถือหลัก เช่น ใบอนุญาตทำงาน หนังสือรับรองการจ้าง และเอกสารบริษัท พร้อมทะเบียนสมรสหรือสูติบัตรที่ผ่านการรับรองและแปลถูกต้อง ผู้ติดตามไม่มีสิทธิทำงานจนกว่าจะขอใบอนุญาตของตนเอง

ต้องระบุสถานที่ทำงานให้ครบในคำขอ หากมีการปฏิบัติงานนอกสถานที่หรือหลายสาขาต้องแจ้งเพิ่มตามระเบียบ การทำงานนอกสถานที่ที่ไม่ได้ระบุไว้อาจถือว่าทำงานผิดเงื่อนไขเมื่อมีการตรวจ

มีโทษปรับสำหรับคนต่างด้าวและโทษปรับที่สูงกว่าสำหรับนายจ้างตามพระราชกำหนดการบริหารจัดการการทำงานของคนต่างด้าว รวมถึงการถูกส่งกลับและห้ามขอใบอนุญาตในช่วงเวลาที่กำหนด นายจ้างที่กระทำผิดซ้ำมีโทษหนักขึ้น

ควรเริ่มรวบรวมเอกสารล่วงหน้าอย่างน้อยหนึ่งเดือนก่อนหมดอายุ เพราะต้องใช้งบการเงินและแบบภาษีล่าสุดของบริษัท ซึ่งฝ่ายบัญชีต้องเตรียมเวลา หากยื่นหลังหมดอายุจะไม่ถือเป็นการต่ออายุแต่เป็นการยื่นใหม่ทั้งกระบวนการ

ผู้ถือ LTR ในกลุ่มที่มีสิทธิทำงานจะได้รับใบอนุญาตทำงานแบบดิจิทัลผ่านระบบของ BOI ตามเงื่อนไขของแต่ละประเภท ไม่ต้องเดินเรื่องแบบเดียวกับช่องทางปกติ แต่ยังต้องปฏิบัติตามเงื่อนไขตำแหน่งและนายจ้างที่ได้รับอนุมัติ

วีซ่าและการตรวจลงตราเป็นเรื่องสิทธิในการเข้าและอยู่ในราชอาณาจักร อยู่ในอำนาจของสำนักงานตรวจคนเข้าเมือง ส่วนใบอนุญาตทำงานเป็นสิทธิในการทำงาน อยู่ในอำนาจของกรมการจัดหางาน ต้องมีทั้งสองอย่างจึงจะทำงานได้อย่างถูกต้อง

โดยทั่วไปพิจารณาจากทุนจดทะเบียนที่ชำระแล้ว จำนวนพนักงานไทยที่อยู่ในระบบประกันสังคม การยื่นงบการเงินและภาษีต่อเนื่อง และสถานประกอบการที่ตรวจสอบได้จริง กิจการที่ได้รับส่งเสริมจาก BOI ใช้เกณฑ์เฉพาะของ BOI แทน

มีบัญชีอาชีพที่ห้ามหรือจำกัดสำหรับคนต่างด้าวตามประกาศของกระทรวงแรงงาน ครอบคลุมงานที่สงวนไว้ให้คนไทย เช่น งานหัตถกรรมบางประเภทและงานบริการบางลักษณะ บัญชีนี้มีการปรับปรุงเป็นระยะ จึงควรตรวจประกาศฉบับล่าสุดก่อนกำหนดตำแหน่งงาน

ใบอนุญาตผูกกับนายจ้างและตำแหน่ง เมื่อออกจากงานต้องแจ้งเลิกจ้างต่อกรมการจัดหางานภายในกำหนด และนายจ้างใหม่ยื่นขอใหม่ ระหว่างรอยต่อต้องดูแลสถานะการอยู่ในราชอาณาจักรไม่ให้ขาด เพราะวีซ่ามักผูกกับการจ้างงานเดิม

อายุออกตามระยะเวลาการจ้างและสถานะวีซ่า โดยทั่วไปไม่เกินหนึ่งปีต่อครั้ง การต่ออายุยื่นก่อนวันหมดอายุตามกรอบที่กรมการจัดหางานกำหนด พร้อมหลักฐานการจ้างงานต่อเนื่อง งบการเงิน และการนำส่งภาษีของนายจ้าง

โดยทั่วไปต้องแปลเป็นภาษาไทยหรืออังกฤษ และผ่านการรับรองจากสถานเอกอัครราชทูตของประเทศผู้ออกในไทย หรือรับรองจากประเทศต้นทางแล้วรับรองต่อที่สถานทูตไทย ก่อนนำมาใช้ประกอบคำขอ

งานเร่งด่วนและจำเป็นระยะสั้นมีช่องทางแจ้งการทำงานตามที่กฎหมายกำหนด ซึ่งมีกรอบระยะเวลาจำกัดและเงื่อนไขเฉพาะ การเข้ามาประชุมหรือดูงานโดยไม่ทำงานให้แก่ผู้ใดในไทยเป็นคนละกรณี ควรประเมินลักษณะงานจริงก่อนเดินทาง

มีโทษปรับตามพระราชกำหนดการบริหารจัดการการทำงานของคนต่างด้าว และอาจถูกส่งกลับพร้อมห้ามขอใบอนุญาตทำงานในช่วงเวลาที่กฎหมายกำหนด ฝั่งนายจ้างที่รับเข้าทำงานก็มีโทษปรับต่อคนงานหนึ่งคนเช่นกัน

วีซ่าเป็นสิทธิในการเข้าและอยู่ในราชอาณาจักรที่ออกโดยหน่วยงานตรวจคนเข้าเมืองหรือสถานทูต ส่วนใบอนุญาตทำงานเป็นสิทธิในการประกอบอาชีพที่ออกโดยกรมการจัดหางาน ต้องมีทั้งสองอย่างจึงจะทำงานได้ถูกกฎหมาย

หลายกรณีเจ้าหน้าที่ขอสำเนาปริญญาบัตรและใบแสดงผลการเรียนที่ผ่านการรับรองจากหน่วยงานประเทศต้นทางหรือสถานทูต พร้อมคำแปลภาษาไทยหรืออังกฤษ เพื่อยืนยันว่าคุณสมบัติตรงกับตำแหน่งที่ขอ

ต้องดำเนินการแจ้งออกกับนายจ้างเดิมและยื่นขออนุญาตทำงานกับนายจ้างใหม่ตามขั้นตอน การเริ่มทำงานกับนายจ้างใหม่ก่อนได้รับอนุญาตถือว่าทำงานผิดเงื่อนไขและมีบทลงโทษ

มีบัญชีงานที่สงวนไว้สำหรับคนไทยตามประกาศของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เช่น งานบางประเภทที่เป็นงานฝีมือพื้นบ้านหรืองานที่กฎหมายเฉพาะกำหนด ผู้จ้างจึงควรตรวจสอบชื่อตำแหน่งและลักษณะงานจริงก่อนยื่น

หากไปปฏิบัติงานนอกสถานที่ที่ระบุเป็นการชั่วคราว ควรมีหนังสือมอบหมายจากนายจ้างระบุภารกิจและระยะเวลา และหากเป็นการย้ายถาวรควรยื่นแก้ไขรายการในใบอนุญาตให้ตรงกับความเป็นจริง

คู่สมรสและบุตรสามารถยื่นขอวีซ่าผู้ติดตามได้ โดยต้องแสดงเอกสารความสัมพันธ์ เช่น ทะเบียนสมรสหรือสูติบัตร ที่แปลและผ่านการรับรองตามข้อกำหนด ผู้ติดตามจะทำงานได้ต่อเมื่อขอใบอนุญาตทำงานของตนเอง

ควรแจ้งความไว้เป็นหลักฐาน แล้วยื่นขอใบแทนต่อสำนักงานจัดหางานที่ออกใบอนุญาตภายในกำหนดที่ระเบียบกำหนด พร้อมเอกสารแสดงตนและหนังสือรับรองจากนายจ้าง เพื่อไม่ให้ขาดช่วงการอนุญาต

ประเด็นนี้ขึ้นกับลักษณะงานและประเภทการตรวจลงตราที่ถืออยู่ วีซ่าบางประเภทที่ออกมาเพื่อรองรับการทำงานทางไกลมีเงื่อนไขเฉพาะ จึงควรตรวจสอบเงื่อนไขของวีซ่าที่ถือเป็นรายกรณีก่อนเริ่มทำงาน

ใบอนุญาตทำงานมีวันหมดอายุที่มักผูกกับระยะเวลาที่ได้รับอนุญาตให้อยู่ในราชอาณาจักร ควรยื่นต่ออายุก่อนหมดอายุตามกรอบเวลาที่กำหนด และอย่าสับสนกับการรายงานตัวทุกเก้าสิบวันของงานตรวจคนเข้าเมืองซึ่งเป็นคนละหน้าที่

ควรเก็บสำเนาใบอนุญาตทำงาน หนังสือเดินทางและการตรวจลงตรา สัญญาจ้าง หลักฐานการจ่ายค่าจ้าง และเอกสารประกันสังคมของลูกจ้างต่างชาติไว้ที่สถานประกอบการ เพื่อให้ตรวจสอบได้ทันทีเมื่อมีการเข้าตรวจ