คำถามที่พบบ่อย — วางแผนและยื่นภาษี

เมื่อรายได้จากการขายสินค้าหรือให้บริการที่อยู่ในบังคับ VAT ถึงเกณฑ์ที่กรมสรรพากรประกาศต่อปี ต้องยื่นจดภายในกำหนด และกิจการบางประเภทเลือกจดโดยสมัครใจได้เพื่อขอคืนภาษีซื้อ ควรตรวจสอบเกณฑ์ปัจจุบันกับกรมสรรพากรก่อนตัดสินใจ

โดยหลักต้องนำส่งภายในวันที่ 7 ของเดือนถัดไป และขยายเวลาได้หากยื่นผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์ตามประกาศ กรณีนำส่งล่าช้ามีเบี้ยปรับและเงินเพิ่มตามประมวลรัษฎากร

อัตราต่างกันตามประเภทเงินได้ เช่น ค่าบริการ ค่าเช่า ค่าวิชาชีพอิสระ และค่าโฆษณา ใช้คนละอัตรา และการจ่ายให้ผู้รับในต่างประเทศมีหลักเกณฑ์เฉพาะรวมถึงอนุสัญญาภาษีซ้อน จึงควรตรวจประเภทเงินได้ให้ตรงก่อนหัก

ช่วยลดหรือยกเว้นการเก็บภาษีซ้ำจากเงินได้ก้อนเดียวกันในสองประเทศ การใช้สิทธิมักต้องมีหนังสือรับรองถิ่นที่อยู่ทางภาษี (Certificate of Residence) และเอกสารประกอบตามที่ประเทศคู่สัญญากำหนด

ขอจากกรมสรรพากรตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด โดยต้องแสดงว่าบุคคลหรือนิติบุคคลมีถิ่นที่อยู่ทางภาษีในประเทศไทยในปีภาษีนั้น เอกสารนี้เมื่อจะใช้ต่างประเทศมักต้องผ่านการรับรองนิติกรณ์และสถานทูตปลายทางด้วย

ต้องเสียหากมีเงินได้จากแหล่งในประเทศไทย ไม่ว่าจะพำนักในไทยกี่วัน ส่วนเงินได้จากต่างประเทศมีเงื่อนไขเรื่องการเป็นผู้อยู่ในไทยถึงเกณฑ์วันและการนำเงินเข้าประเทศ ซึ่งแนวปฏิบัติมีการปรับปรุง จึงควรตรวจสอบกับกรมสรรพากรตามปีภาษีที่เกี่ยวข้อง

เช่น ระบุชื่อหรือเลขประจำตัวผู้เสียภาษีผิด ไม่มีคำว่าใบกำกับภาษี ไม่มีเลขที่หรือวันที่ รายการสินค้าไม่ชัดเจน หรือออกโดยผู้ที่ไม่ได้จด VAT ภาษีซื้อจากเอกสารเหล่านี้นำมาใช้เครดิตไม่ได้และเป็นประเด็นที่ถูกประเมินบ่อย

เตรียมเอกสารต้นฉบับให้ครบถ้วนตามที่เจ้าพนักงานขอ ตอบข้อซักถามภายในกำหนด และหากไม่เห็นด้วยกับผลการประเมินสามารถอุทธรณ์ตามขั้นตอนในประมวลรัษฎากรได้ภายในระยะเวลาที่กำหนด

กิจการที่มีป้ายชื่อร้านหรือโฆษณาอาจมีหน้าที่ยื่นแบบภาษีป้ายต่อองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นตามรอบปี และผู้ถือครองที่ดินหรือสิ่งปลูกสร้างมีภาระภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างตามการใช้ประโยชน์ อัตราและกำหนดเวลาเป็นไปตามประกาศท้องถิ่น

ต้องจดเลิก ชำระบัญชี ยื่นแบบภาษีจนถึงวันเลิก แจ้งเลิก VAT หากจดไว้ และรอการตรวจสอบของกรมสรรพากรก่อนจดทะเบียนเสร็จการชำระบัญชี ขั้นตอนนี้ใช้เวลาและมักช้ากว่าที่คาด จึงควรวางแผนล่วงหน้า

ผู้ที่อยู่ในประเทศไทยรวมกันถึง 180 วันในปีภาษีถือเป็นผู้มีถิ่นที่อยู่เพื่อการภาษี และต้องเสียภาษีจากเงินได้ที่มีแหล่งในประเทศไทย ส่วนเงินได้จากต่างประเทศมีหลักเกณฑ์เรื่องการนำเข้ามาในไทยซึ่งกรมสรรพากรได้ออกแนวปฏิบัติเพิ่มเติมในระยะหลัง จึงควรตรวจคำสั่ง/ประกาศล่าสุดและอนุสัญญาภาษีซ้อนของประเทศตนก่อนวางแผน

ช่วยแบ่งสิทธิการเก็บภาษีระหว่างสองประเทศและลดการเสียภาษีซ้ำ โดยอาจกำหนดอัตราหัก ณ ที่จ่ายที่ต่ำลงสำหรับเงินปันผล ดอกเบี้ย ค่าสิทธิ หรือให้เครดิตภาษีที่เสียในอีกประเทศ การใช้สิทธิมักต้องมีหนังสือรับรองถิ่นที่อยู่ทางภาษี (Certificate of Residence) และเอกสารประกอบตามที่กรมสรรพากรกำหนด

ภ.พ.30 เป็นแบบภาษีมูลค่าเพิ่มรายเดือน ยื่นภายในกำหนดของเดือนถัดไปตามประมวลรัษฎากร ส่วน ภ.ง.ด.53 เป็นแบบนำส่งภาษีหัก ณ ที่จ่ายกรณีผู้รับเป็นนิติบุคคล ยื่นภายในกำหนดของเดือนถัดจากเดือนที่จ่ายเงิน การยื่นผ่านระบบ e-Filing มักได้ขยายเวลาเพิ่มตามประกาศ ควรตรวจปฏิทินภาษีของกรมสรรพากรทุกปี

ควรเตรียมใบกำกับภาษีซื้อฉบับจริงที่ครบถ้วนถูกต้อง หลักฐานการชำระเงินที่โยงกับคู่ค้าได้ สัญญาหรือใบสั่งซื้อ หลักฐานการรับสินค้า/บริการ และเอกสารแสดงการใช้ในกิจการ ประเด็นที่ถูกปรับบ่อยคือใบกำกับภาษีที่ระบุชื่อ-ที่อยู่ไม่ตรง และรายจ่ายที่พิสูจน์การใช้ในกิจการไม่ได้

หากเป็นผู้มีถิ่นที่อยู่ทางภาษีในไทยและมีเงินได้ที่ต้องนำมารวมคำนวณตามหลักเกณฑ์ปัจจุบัน ให้ยื่น ภ.ง.ด.90/91 ตามประเภทเงินได้ พร้อมเอกสารแสดงที่มาของเงินและภาษีที่เสียในต่างประเทศเพื่อขอเครดิตตามอนุสัญญา ควรเก็บสลิปโอนเงิน หนังสือรับรองการหักภาษี และเอกสารธนาคารไว้ให้ตรวจสอบย้อนหลังได้

การจ่ายเงินได้บางประเภทไปต่างประเทศต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายและนำส่งด้วยแบบ ภ.ง.ด.54 พร้อมพิจารณาภาษีมูลค่าเพิ่มจากการนำเข้าบริการที่นำส่งด้วยแบบ ภ.พ.36 อัตราที่ใช้อาจลดลงได้ตามอนุสัญญาภาษีซ้อนหากผู้รับเงินมีหนังสือรับรองถิ่นที่อยู่ ควรตรวจประเภทเงินได้ให้ชัดก่อนจ่ายเพราะการหักผิดประเภทแก้ย้อนหลังยาก

เมื่ออยู่ในประเทศไทยรวมกันตั้งแต่ 180 วันขึ้นไปในปีภาษีเดียวกัน ผู้มีถิ่นที่อยู่ทางภาษีมีหน้าที่ยื่นแบบแสดงรายการเงินได้ในไทย และต้องพิจารณาเงินได้จากต่างประเทศตามหลักเกณฑ์ที่กรมสรรพากรกำหนดร่วมกับอนุสัญญาภาษีซ้อนที่เกี่ยวข้อง

ขึ้นกับว่าเงินนั้นเป็นเงินได้ประเภทใด เกิดขึ้นในปีภาษีใด และผู้รับมีสถานะผู้มีถิ่นที่อยู่ทางภาษีหรือไม่ รวมถึงสิทธิเครดิตภาษีตามอนุสัญญาภาษีซ้อน เรื่องนี้ตีความต่างกันได้ตามข้อเท็จจริง จึงควรประเมินเป็นรายกรณีพร้อมหลักฐานที่มาของเงิน

ยื่นคำขอต่อกรมสรรพากรพร้อมหลักฐานการอยู่ในไทยครบเกณฑ์ หลักฐานการยื่นแบบและชำระภาษี และเอกสารแสดงตน เมื่อได้รับแล้วมักต้องแปลและรับรองก่อนใช้กับหน่วยงานภาษีของต่างประเทศ

ผู้ประกอบการต่างประเทศที่ให้บริการอิเล็กทรอนิกส์แก่ผู้ใช้ในไทยที่ไม่ได้จด VAT และมีรายรับเกินเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนด ต้องจดทะเบียนและนำส่งภาษีมูลค่าเพิ่มตามระบบ VES ส่วนกรณีมีสถานประกอบการถาวรในไทยจะเข้าเกณฑ์ตามกฎทั่วไป

อัตราขึ้นกับประเภทเงินได้ เช่น ค่าสิทธิ ค่าบริการ หรือดอกเบี้ย และอาจลดลงตามอนุสัญญาภาษีซ้อน ผู้จ่ายในไทยมีหน้าที่หักและนำส่งภายในกำหนด พร้อมออกหนังสือรับรองการหักภาษีให้ผู้รับเพื่อใช้เครดิตในประเทศของตน

ยื่นเพิ่มเติมหรือยื่นย้อนหลังได้ โดยมีเบี้ยปรับและเงินเพิ่มตามประมวลรัษฎากร การเข้าไปยื่นเองก่อนถูกตรวจสอบมักได้รับการพิจารณาที่ดีกว่า ควรรวบรวมหลักฐานรายได้และภาษีที่ถูกหักไว้ให้ครบก่อนดำเนินการ

ผู้ที่อยู่ในประเทศไทยถึงเกณฑ์ระยะเวลาตามประมวลรัษฎากรจะถือเป็นผู้มีถิ่นที่อยู่เพื่อการภาษีของไทย และมีหน้าที่ยื่นแบบสำหรับเงินได้ตามหลักเกณฑ์ที่ใช้บังคับ รวมถึงกรณีเงินได้จากต่างประเทศที่นำเข้ามาตามแนวปฏิบัติที่กรมสรรพากรกำหนด ควรตรวจข้อเท็จจริงรายบุคคลกับผู้เชี่ยวชาญเพราะแต่ละกรณีต่างกันมาก

ต้องขอฉบับที่ออกโดยผู้จ่ายเงินได้หรือหนังสือรับรองจากกรมสรรพากรตามกรณี แล้วนำไปแปลและเข้าสู่สายรับรองตามที่ประเทศปลายทางกำหนด ซึ่งอาจเป็นนิติกรณ์กรมการกงสุลและสถานทูต หรือ Apostille เมื่ออนุสัญญากรุงเฮกมีผลกับประเทศไทยในวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2570

ทำได้โดยยื่นแบบเพิ่มเติมพร้อมชำระภาษีที่ขาดและเงินเพิ่มตามที่กฎหมายกำหนด การยื่นแก้ไขด้วยตนเองก่อนถูกตรวจสอบมักเป็นทางเลือกที่ความเสี่ยงต่ำกว่า เราช่วยรวบรวมเอกสาร คำนวณ และจัดทำคำชี้แจงประกอบ แต่ผลการพิจารณาเป็นอำนาจของเจ้าพนักงานประเมิน

ผู้ที่อยู่ในไทยรวมกันถึงหนึ่งร้อยแปดสิบวันในปีภาษีถือเป็นผู้มีถิ่นที่อยู่เพื่อการภาษี ต้องยื่นแบบแสดงรายการภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาสำหรับเงินได้ที่เกิดในไทย และเงินได้จากต่างประเทศตามหลักเกณฑ์ที่กรมสรรพากรกำหนดในขณะนั้น

อนุสัญญาระหว่างไทยกับประเทศคู่สัญญากำหนดสิทธิการเก็บภาษีของแต่ละฝ่ายและวิธีขจัดภาษีซ้ำซ้อน ผู้เสียภาษีที่จะใช้สิทธิมักต้องแสดงหนังสือรับรองถิ่นที่อยู่ทางภาษีจากประเทศของตนต่อผู้จ่ายเงินได้หรือกรมสรรพากร

ยื่นคำร้องต่อกรมสรรพากรพร้อมหลักฐานการยื่นแบบและชำระภาษี เมื่อได้รับเอกสารแล้วจึงนำไปแปลและรับรองคำแปลที่กรมการกงสุล และรับรองต่อที่สถานทูตปลายทางหากผู้รับกำหนด

อัตราขึ้นกับประเภทเงินได้ เช่น ค่าบริการ ค่าสิทธิ หรือดอกเบี้ย และอาจลดลงตามอนุสัญญาภาษีซ้อนหากผู้รับแสดงหนังสือรับรองถิ่นที่อยู่ ผู้จ่ายมีหน้าที่หักและนำส่งพร้อมออกหนังสือรับรองการหักภาษีให้ผู้รับ

โดยทั่วไปยื่นแบบภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาสำหรับปีภาษีที่ผ่านมาภายในเดือนมีนาคมของปีถัดไป และมีการขยายเวลาสำหรับการยื่นผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์ตามประกาศของกรมสรรพากรในแต่ละปี

หลักเกณฑ์เรื่องเงินได้จากต่างประเทศมีการปรับปรุงตามแนวปฏิบัติของกรมสรรพากร ผู้มีถิ่นที่อยู่เพื่อการภาษีจึงควรตรวจสอบประกาศและคำสั่งที่ใช้บังคับในปีภาษีนั้น พร้อมเก็บหลักฐานแหล่งที่มาและภาษีที่ชำระในต่างประเทศไว้

มักใช้แบบแสดงรายการภาษีที่ยื่นแล้วพร้อมใบเสร็จรับเงิน หนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่ายจากนายจ้าง และหนังสือรับรองการเสียภาษีจากกรมสรรพากร ควรเตรียมฉบับที่มีหลักฐานการยื่นในระบบเพื่อให้ตรวจสอบย้อนกลับได้

อาจมีหน้าที่หากถือว่ามีสถานประกอบการถาวรในไทยตามอนุสัญญาภาษีซ้อน หรือมีเงินได้ที่ต้องถูกหักภาษี ณ ที่จ่ายจากผู้จ่ายในไทย การประเมินสถานะจึงควรพิจารณาลักษณะกิจกรรมและระยะเวลาที่ดำเนินการในไทยเป็นรายกรณี