คำถามที่พบบ่อย — ว่าความและระงับข้อพิพาท

อายุความต่างกันตามประเภทสิทธิเรียกร้อง เช่น หนี้ทั่วไป การละเมิด หรือค่าจ้าง มีกำหนดต่างกันตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ การปล่อยให้ขาดอายุความทำให้ฝ่ายตรงข้ามยกขึ้นต่อสู้ได้ จึงควรตรวจสอบวันเริ่มนับอายุความโดยเร็ว

ช่วยประหยัดเวลาและค่าใช้จ่าย และข้อตกลงที่ทำต่อศาลในชั้นไกล่เกลี่ยมีผลบังคับได้ ในหลายคดีศาลสนับสนุนให้ไกล่เกลี่ยก่อนสืบพยาน จึงควรประเมินทางเลือกนี้ตั้งแต่ต้น

ต้องมีคำแปลภาษาไทยที่รับรองความถูกต้องยื่นประกอบ ศาลอาจให้ผู้แปลมาเบิกความหรือให้จัดทำคำแปลใหม่หากมีข้อโต้แย้ง การใช้ผู้แปลที่มีคุณสมบัติจึงมีผลต่อน้ำหนักพยาน

หลายขั้นตอนมอบอำนาจให้ทนายความดำเนินการแทนได้ แต่บางกรณีศาลต้องการให้ตัวความเบิกความ ซึ่งอาจใช้การสืบพยานผ่านจอภาพได้ตามหลักเกณฑ์ของศาล การมอบอำนาจจากต่างประเทศต้องผ่านการรับรองที่สถานเอกอัครราชทูตหรือสถานกงสุลไทย

ได้ตามพระราชบัญญัติอนุญาโตตุลาการซึ่งสอดคล้องกับอนุสัญญานิวยอร์ก โดยยื่นคำร้องต่อศาลที่มีเขตอำนาจพร้อมคำชี้ขาดและสัญญาอนุญาโตตุลาการที่แปลและรับรองถูกต้อง ศาลจะปฏิเสธได้เฉพาะเหตุที่กฎหมายกำหนด

การแจ้งความเป็นการร้องทุกข์ต่อพนักงานสอบสวนให้ดำเนินคดีอาญา ส่วนผู้เสียหายมีสิทธิฟ้องคดีอาญาต่อศาลเองได้ในหลายฐานความผิด ส่วนคดีแพ่งเป็นการฟ้องเรียกค่าเสียหายซึ่งดำเนินคู่ขนานกันได้

โจทก์ต้องวางค่าขึ้นศาลตามทุนทรัพย์ตอนยื่นฟ้อง และเมื่อคดีถึงที่สุดศาลอาจสั่งให้ฝ่ายแพ้คดีใช้ค่าฤชาธรรมเนียมแทน ทั้งนี้เป็นดุลพินิจของศาลตามรูปคดี

ไม่ได้ และการรับประกันผลคดีขัดต่อมรรยาททนายความ สิ่งที่เราให้ได้คือการประเมินข้อเท็จจริงและข้อกฎหมายอย่างตรงไปตรงมา แนวทางที่เป็นไปได้ และการเตรียมพยานหลักฐานอย่างรัดกุม

หลักทั่วไปตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์คือ 10 ปี แต่มีข้อยกเว้นจำนวนมาก เช่น สิทธิเรียกร้องค่าสินค้าของพ่อค้า 2 ปี ค่าจ้างแรงงานบางกรณี 2 ปี ละเมิด 1 ปีนับแต่รู้ถึงการละเมิดและรู้ตัวผู้ต้องรับผิด จึงควรตรวจอายุความเฉพาะเรื่องก่อนเสมอ

ได้ โดยดำเนินคดีผ่านทนายความที่มีใบอนุญาตว่าความ กระบวนพิจารณาใช้ภาษาไทย เอกสารภาษาต่างประเทศต้องมีคำแปลรับรอง และหากคู่ความไม่เข้าใจภาษาไทยศาลจะให้มีล่าม ค่าธรรมเนียมศาลคิดตามทุนทรัพย์ตามอัตราที่กฎหมายกำหนด

ไม่ได้โดยอัตโนมัติ ประเทศไทยไม่มีกฎหมายรับรองและบังคับตามคำพิพากษาศาลต่างประเทศเป็นการทั่วไป โดยหลักต้องนำมูลหนี้มาฟ้องเป็นคดีใหม่ในศาลไทย โดยใช้คำพิพากษาต่างประเทศเป็นพยานหลักฐานประกอบ

ได้ เพราะไทยเป็นภาคีอนุสัญญานิวยอร์ก ค.ศ. 1958 และมี พ.ร.บ.อนุญาโตตุลาการ พ.ศ. 2545 รองรับ โดยยื่นคำร้องต่อศาลที่มีเขตอำนาจพร้อมคำชี้ขาดและสัญญาอนุญาโตตุลาการที่มีคำแปลรับรอง ศาลจะปฏิเสธได้เฉพาะเหตุที่กฎหมายกำหนด

อนุญาโตตุลาการเหมาะกับคู่สัญญาต่างชาติเพราะคำชี้ขาดบังคับได้ในหลายประเทศตามอนุสัญญานิวยอร์กและกระบวนการเป็นความลับ ส่วนศาลเหมาะกับข้อพิพาทที่ต้องการมาตรการชั่วคราวเร่งด่วนและค่าธรรมเนียมที่คาดการณ์ได้ ควรตัดสินใจตั้งแต่ตอนร่างสัญญา

เมื่อคดีถึงที่สุดและลูกหนี้ไม่ชำระ เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาต้องขอออกหมายบังคับคดี สืบหาทรัพย์ แล้วตั้งเรื่องยึดหรืออายัดผ่านกรมบังคับคดี ระยะเวลาบังคับคดีตามคำพิพากษาโดยหลักคือ 10 ปีนับแต่วันมีคำพิพากษาถึงที่สุด

โดยปฏิบัติต้องผ่านการรับรองในประเทศต้นทางและสถานทูต/สถานกงสุล แล้วแปลเป็นไทยพร้อมคำรับรองคำแปล เมื่ออนุสัญญา Apostille มีผลกับไทยวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2570 เอกสารจากประเทศภาคีจะใช้ Apostille แทนขั้นตอนสถานทูตได้

ฟ้องที่ศาลแรงงานตามเขตพื้นที่ที่ทำงานหรือที่ตั้งสถานประกอบการ กระบวนพิจารณาเน้นความรวดเร็วและการไกล่เกลี่ย และโดยหลักลูกจ้างได้รับยกเว้นค่าฤชาธรรมเนียมในการฟ้องคดีแรงงาน

รูปแบบที่พบคือคิดตามงานเป็นขั้นตอน คิดตามชั่วโมง หรือคิดตามความยากและทุนทรัพย์ของคดี ค่าธรรมเนียมศาลและค่าใช้จ่ายในการดำเนินคดีเป็นส่วนแยกต่างหาก เราประเมินขอบเขตงานและแจ้งโครงสร้างค่าบริการให้ทราบก่อนเริ่มงานทุกครั้ง

ต้องแปลเป็นภาษาไทยและมีคำรับรองคำแปล พร้อมทั้งควรผ่านการรับรองของโนตารีและสถานเอกอัครราชทูตไทยในประเทศต้นทาง เพื่อยืนยันความแท้จริงของเอกสาร ศาลอาจให้คู่ความนำสืบความถูกต้องของคำแปลได้หากอีกฝ่ายโต้แย้ง

อายุความขึ้นกับประเภทมูลหนี้ เช่น หนี้ทั่วไปตามสัญญามีอายุความ 10 ปี ค่าเสียหายจากละเมิดมีอายุความ 1 ปีนับแต่รู้ถึงการละเมิดและรู้ตัวผู้พึงชดใช้ แต่ไม่เกิน 10 ปีนับแต่วันละเมิด ส่วนหนี้การค้าบางประเภทสั้นเพียง 2 ปี จึงควรปรึกษาก่อนปล่อยเวลาผ่านไป

ประเทศไทยไม่มีกฎหมายรับรองการบังคับคดีตามคำพิพากษาศาลต่างประเทศโดยตรง ผู้ชนะคดีจึงต้องฟ้องเป็นคดีใหม่ในศาลไทย โดยใช้คำพิพากษาต่างประเทศเป็นพยานหลักฐานสำคัญ ต่างจากคำชี้ขาดอนุญาโตตุลาการต่างประเทศซึ่งบังคับได้ตามอนุสัญญานิวยอร์กและพระราชบัญญัติอนุญาโตตุลาการ

ได้ โดยทำหนังสือมอบอำนาจให้ทนายความดำเนินคดีแทน ซึ่งต้องลงลายมือชื่อต่อหน้าโนตารีและให้สถานเอกอัครราชทูตหรือสถานกงสุลไทยรับรอง แล้วแปลเป็นภาษาไทยพร้อมติดอากรแสตมป์ตามที่กฎหมายกำหนดก่อนยื่นต่อศาล

ประกอบด้วยค่าขึ้นศาลตามทุนทรัพย์ตามอัตราที่กฎหมายกำหนด ค่าส่งหมาย ค่าพยานผู้เชี่ยวชาญหรือค่าล่ามถ้ามี และค่าทนายความ ซึ่งประเมินตามความซับซ้อนและจำนวนนัดพิจารณา ทั้งหมดประเมินเป็นรายคดีหลังดูเอกสารและมูลคดีจริง

ศาลไทยส่งเสริมการไกล่เกลี่ยและมีระบบไกล่เกลี่ยก่อนฟ้องตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง ผลดีคือประหยัดเวลาและค่าใช้จ่าย รักษาความสัมพันธ์ทางธุรกิจ และเมื่อศาลมีคำพิพากษาตามยอมก็บังคับคดีได้เช่นเดียวกับคำพิพากษาปกติ

ต้องมีหนังสือเดินทางพร้อมสำเนารับรอง หนังสือมอบอำนาจให้ทนายความ และเอกสารพยานทั้งหมดพร้อมคำแปลภาษาไทย หากหนังสือมอบอำนาจลงนามนอกประเทศ ต้องรับรองตามสายทางการทูตก่อนยื่นต่อศาล

อายุความแตกต่างตามมูลหนี้ เช่น มูลละเมิดโดยทั่วไปหนึ่งปีนับแต่รู้ถึงการละเมิดและรู้ตัวผู้ต้องรับผิด ส่วนหนี้ตามสัญญาทั่วไปสิบปี ควรตรวจสอบมูลคดีเฉพาะเรื่องก่อน เพราะการปล่อยให้ขาดอายุความทำให้เสียสิทธิฟ้อง

ช่วยลดเวลาและค่าใช้จ่ายในการดำเนินคดี และข้อตกลงที่ทำต่อศาลสามารถขอให้ศาลมีคำพิพากษาตามยอมได้ ซึ่งบังคับคดีได้เช่นเดียวกับคำพิพากษาปกติ จึงเป็นทางเลือกที่คู่ความต่างชาติมักเลือกใช้

ศาลไทยอนุญาตให้สืบพยานผ่านระบบทางไกลได้ในหลายกรณีโดยต้องขออนุญาตศาลล่วงหน้าและปฏิบัติตามข้อกำหนดเรื่องสถานที่และการยืนยันตัวตน หากพยานอยู่ต่างประเทศอาจต้องประสานสถานเอกอัครราชทูตไทยเป็นสถานที่เบิกความ

คำพิพากษาศาลไทยบังคับได้เฉพาะทรัพย์สินในเขตอำนาจไทย หากทรัพย์อยู่ต่างประเทศต้องดำเนินการตามกฎหมายของประเทศนั้น ซึ่งบางประเทศให้ฟ้องคดีใหม่โดยใช้คำพิพากษาไทยเป็นพยานหลักฐาน

โดยหลักคิดตามทุนทรัพย์ที่ฟ้องตามอัตราที่กฎหมายกำหนด และมีเพดานสูงสุดสำหรับคดีทุนทรัพย์สูง ผู้ฟ้องที่ไม่มีทรัพย์สินเพียงพออาจยื่นคำร้องขอยกเว้นค่าธรรมเนียมศาลพร้อมพยานหลักฐานแสดงฐานะ

ต้องยื่นพร้อมคำแปลภาษาไทยที่มีคำรับรองผู้แปล หากคู่ความอีกฝ่ายโต้แย้งความถูกต้องของคำแปล ศาลอาจสั่งให้ตั้งผู้แปลกลางหรือให้ผู้แปลมาเบิกความ จึงควรใช้ผู้แปลที่พร้อมรับผิดชอบตั้งแต่ต้น

อนุญาโตตุลาการเป็นความลับ เลือกผู้ชี้ขาดที่มีความเชี่ยวชาญเฉพาะได้ และคำชี้ขาดบังคับข้ามประเทศได้ง่ายกว่าภายใต้อนุสัญญานิวยอร์ก ขณะที่คดีศาลเปิดเผยต่อสาธารณะและมีระบบอุทธรณ์ฎีกาตามลำดับชั้น

หากยื่นฟ้องเมื่อพ้นอายุความและจำเลยยกขึ้นต่อสู้ ศาลจะยกฟ้องโดยไม่วินิจฉัยเนื้อหา อายุความแต่ละมูลหนี้ต่างกัน จึงควรตรวจวันที่เริ่มนับและเหตุที่ทำให้อายุความสะดุดหยุดลงตั้งแต่ต้น

ช่วยลดเวลาและค่าใช้จ่ายเมื่อเทียบกับการสืบพยานเต็มรูปแบบ และข้อตกลงที่ทำต่อหน้าศาลหรือศูนย์ไกล่เกลี่ยสามารถบังคับได้ตามเงื่อนไข อีกทั้งรักษาความสัมพันธ์ทางธุรกิจไว้ได้มากกว่าการฟ้องร้อง

ใช้ได้เมื่อมีคำแปลภาษาไทยที่ผู้แปลรับรองแนบ และหากเป็นเอกสารที่ทำในต่างประเทศ คู่ความฝ่ายตรงข้ามอาจโต้แย้งความแท้จริง จึงควรผ่านการรับรองต่อเนื่องจากหน่วยงานต้นทางไว้ล่วงหน้า

ไม่ได้บังคับโดยอัตโนมัติ ผู้ชนะคดีมักต้องนำมูลหนี้มาฟ้องเป็นคดีใหม่ในศาลไทย โดยใช้คำพิพากษาต่างประเทศเป็นพยานหลักฐานประกอบ ต่างจากคำชี้ขาดอนุญาโตตุลาการที่มีกรอบการบังคับตามอนุสัญญา

ใช้เมื่อมีเหตุอันควรเชื่อว่าจำเลยจะโอนย้ายหรือจำหน่ายทรัพย์จนทำให้บังคับคดีไม่ได้ ผู้ขอต้องแสดงพยานหลักฐานสนับสนุนและอาจต้องวางประกันความเสียหายตามที่ศาลกำหนด

ไม่จำเป็นทุกนัด หลายนัดทนายความดำเนินการแทนได้ แต่นัดสืบพยานที่ต้องเบิกความ ตัวความต้องมาเอง หากอยู่ต่างประเทศอาจขอสืบพยานผ่านระบบทางไกลตามหลักเกณฑ์ที่ศาลกำหนด

ควรลงนามต่อหน้าทนายผู้ทำคำรับรองหรือโนตารีในประเทศนั้น แล้วผ่านการรับรองต่อเนื่องจนถึงสถานทูตไทยหรือช่องทางที่ใช้ได้ จากนั้นแปลเป็นภาษาไทยและปิดอากรแสตมป์ก่อนยื่นต่อศาล

เริ่มได้เมื่อคำพิพากษาถึงที่สุดหรือศาลอนุญาตให้บังคับคดีได้ โดยเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาต้องขอออกหมายบังคับคดีและนำเจ้าพนักงานบังคับคดีสืบหาทรัพย์สินของลูกหนี้ภายในกรอบเวลาที่กฎหมายกำหนด

มีกำหนดระยะเวลายื่นนับแต่วันอ่านคำพิพากษา และบางประเด็นเป็นข้อห้ามอุทธรณ์ในปัญหาข้อเท็จจริงเมื่อทุนทรัพย์ต่ำกว่าเกณฑ์ จึงควรวางประเด็นต่อสู้ให้ครบตั้งแต่ศาลชั้นต้น