คำถามที่พบบ่อย — จดทะเบียนสมรสในต่างประเทศ

ส่วนใหญ่ต้องใช้หนังสือรับรองความเป็นโสด (จากสำนักงานเขต/อำเภอ) สูติบัตร ทะเบียนบ้าน บัตรประชาชน และหนังสือเดินทาง พร้อมคำแปลเป็นภาษาปลายทาง และรับรองนิติกรณ์ที่กรมการกงสุลก่อน แล้วจึงรับรองที่สถานทูตของประเทศปลายทางในไทยตามที่ปลายทางกำหนด

ขอได้ที่สำนักงานเขตหรือที่ว่าการอำเภอตามทะเบียนบ้าน โดยนายทะเบียนจะตรวจสอบข้อมูลทะเบียนราษฎรและอาจต้องใช้พยานรับรอง ระยะเวลาขึ้นกับแต่ละสำนักงาน จึงควรเผื่อเวลาก่อนคิวรับรองนิติกรณ์และคิวสถานทูต

ควรแจ้งบันทึกฐานะแห่งครอบครัว (คร.22) ที่สำนักงานเขต/อำเภอ เพื่อให้สถานะสมรสปรากฏในทะเบียนราษฎรไทย มีผลต่อการเปลี่ยนคำนำหน้า นามสกุล สิทธิในทรัพย์สินและมรดก โดยต้องนำทะเบียนสมรสต่างประเทศมาแปลและผ่านการรับรองตามเส้นทางที่กำหนดก่อน

โดยทั่วไปต้องผ่านการรับรองจากหน่วยงานของประเทศที่ออกเอกสาร แล้วรับรองที่สถานเอกอัครราชทูตหรือสถานกงสุลไทยในประเทศนั้น จากนั้นแปลเป็นภาษาไทยและรับรองนิติกรณ์ที่กรมการกงสุลในไทย เส้นทางนี้จะเปลี่ยนไปเมื่ออนุสัญญา Apostille มีผลกับประเทศไทยในวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2570 สำหรับเอกสารจากประเทศภาคี

สำหรับเอกสารระหว่างไทยกับประเทศภาคี จะใช้ใบ Apostille จากหน่วยงานผู้มีอำนาจของประเทศต้นทางแทนการรับรองซ้อนที่สถานทูต ทำให้ลดหนึ่งขั้นตอน แต่ยังต้องแปลตามที่ปลายทางกำหนด ทั้งนี้มีผลกับประเทศไทยตั้งแต่ 28 กุมภาพันธ์ 2570 เป็นต้นไป ก่อนหน้านั้นยังใช้เส้นทางรับรองแบบเดิม

ทำได้โดยมอบอำนาจให้ผู้แทนในไทยดำเนินการแทน โดยหนังสือมอบอำนาจต้องลงนามต่อหน้าเจ้าหน้าที่สถานทูตไทยในประเทศที่พำนัก หรือผ่านช่องทางที่หน่วยงานปลายทางยอมรับ พร้อมสำเนาหนังสือเดินทางที่รับรองสำเนาถูกต้อง

ต้องแก้ให้สอดคล้องกันก่อน โดยอาจใช้หนังสือรับรองว่าเป็นบุคคลเดียวกันจากนายทะเบียน หรือแก้ไขข้อมูลทะเบียนราษฎรให้ตรงกัน เพราะการสะกดไม่ตรงเป็นสาเหตุอันดับต้นที่ทำให้เอกสารถูกตีกลับจากนายทะเบียนต่างประเทศ

ต้องแจ้งบันทึกฐานะแห่งครอบครัวก่อน แล้วจึงยื่นคำขอเปลี่ยนนามสกุลหรือคำนำหน้าตามระเบียบทะเบียนราษฎร จากนั้นจึงเปลี่ยนบัตรประชาชนและหนังสือเดินทางตามลำดับ ควรทำตามลำดับนี้เพื่อไม่ให้เอกสารขัดกันเอง

ควรนำคำพิพากษาหรือทะเบียนหย่าที่ผ่านการรับรองมาแจ้งบันทึกฐานะแห่งครอบครัวเช่นกัน หากเป็นคำพิพากษาของศาลต่างประเทศ อาจต้องผ่านกระบวนการทางศาลไทยตามกรณี เราตรวจเอกสารและแจ้งแนวทางที่เหมาะกับกรณีของท่านก่อนเริ่ม

ขึ้นกับสามปัจจัยที่เราควบคุมไม่ได้ คือ คิวออกเอกสารของเขต/อำเภอ คิวรับรองนิติกรณ์ของกรมการกงสุล และคิวของสถานทูตปลายทาง เราจะแจ้งกรอบเวลาที่เป็นจริง ณ วันรับงาน และอัปเดตเมื่อคิวเปลี่ยน โดยไม่รับปากเกินกว่าที่หน่วยงานกำหนด

โดยทั่วไปต้องมีหนังสือรับรองความเป็นโสดหรือหนังสือรับรองสถานภาพจากสำนักทะเบียน สูติบัตรหรือทะเบียนบ้าน และหนังสือเดินทาง พร้อมคำแปลและการรับรองตามที่ประเทศปลายทางกำหนด

ขอที่สำนักงานเขตหรือที่ว่าการอำเภอตามภูมิลำเนา จากนั้นนำไปแปลและรับรองที่กรมการกงสุล ก่อนดำเนินขั้นตอนของสถานทูตปลายทาง หรือใช้ Apostille สำหรับประเทศภาคีเมื่ออนุสัญญามีผลกับไทยในวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2570

แม้ไม่แจ้งการสมรสก็มีผลตามกฎหมายของประเทศที่จด แต่การบันทึกฐานะแห่งครอบครัวในทะเบียนราษฎรไทยช่วยให้ใช้สิทธิในไทยได้สะดวก เช่น เรื่องนามสกุล มรดก และการรับรองบุตร

ออสเตรเลียใช้ผู้แปลที่ได้รับการรับรองระบบ NAATI เยอรมนีและหลายประเทศในยุโรปใช้ผู้แปลสาบานตนที่ศาลแต่งตั้ง ส่วนญี่ปุ่นและเกาหลีมักรับคำแปลที่ผ่านการรับรองพร้อมเอกสารต้นทางที่ผ่านกงสุล จึงต้องเลือกระบบให้ตรงปลายทางตั้งแต่แรก

ต้องไปด้วยตนเองตามระเบียบของสำนักทะเบียนประเทศนั้น บางประเทศกำหนดระยะเวลาพำนักขั้นต่ำหรือการประกาศล่วงหน้าก่อนวันจด ควรตรวจสอบเงื่อนไขนี้ก่อนซื้อบัตรโดยสาร

สถานเอกอัครราชทูตและสถานกงสุลใหญ่ไทยบางแห่งให้บริการจดทะเบียนสมรสตามกฎหมายไทยได้ โดยต้องนัดหมายและเตรียมเอกสารตามที่แต่ละแห่งประกาศ ควรตรวจสอบกับสถานทูตในเขตอาณาที่ตนพำนักโดยตรง

ต้องแสดงหลักฐานการสิ้นสุดการสมรสเดิมจากประเทศต้นทาง พร้อมคำแปลและการรับรอง หากคำพิพากษาหย่าออกโดยศาลต่างประเทศและต้องใช้ผลในไทย อาจต้องพิจารณาขั้นตอนการรับรองคำพิพากษาเพิ่มเติม

ใช้เป็นหลักฐานความสัมพันธ์ได้ แต่หน่วยงานตรวจคนเข้าเมืองมักขอหลักฐานความสัมพันธ์ต่อเนื่องเพิ่ม เช่น ภาพถ่าย ประวัติการติดต่อ และหลักฐานการเงินร่วม การเตรียมชุดหลักฐานให้สอดคล้องกันช่วยลดการขอเอกสารเพิ่ม

แนะนำให้บันทึกฐานะแห่งครอบครัวที่สำนักทะเบียนในไทย เพื่อให้สถานะสมรสปรากฏในระบบทะเบียนราษฎรไทย ซึ่งจำเป็นต่อการทำนิติกรรม เรื่องมรดก และสิทธิประโยชน์บางประการ โดยต้องนำทะเบียนสมรสต่างประเทศมาแปลและรับรองก่อน

ต้องผ่านการรับรองจากหน่วยงานของประเทศต้นทางก่อน จากนั้นรับรองที่สถานเอกอัครราชทูตไทยในประเทศนั้น หรือใช้ Apostille หากใช้ระบบภาคี แล้วนำมาแปลเป็นไทยและรับรองนิติกรณ์ที่กรมการกงสุลก่อนยื่นต่อสำนักทะเบียน

ขอที่สำนักทะเบียนที่มีชื่ออยู่ในทะเบียนบ้าน หรือผ่านสถานเอกอัครราชทูตไทยหากพำนักต่างประเทศ เอกสารนี้มีกรอบอายุการยอมรับที่ปลายทางกำหนด จึงควรขอในจังหวะที่สอดคล้องกับวันจดทะเบียนจริง

จัดทำหนังสือมอบอำนาจระบุขอบเขตชัดเจน ลงนามต่อหน้าเจ้าหน้าที่สถานเอกอัครราชทูตไทยหรือผู้มีอำนาจรับรองในประเทศที่พำนัก แล้วส่งต้นฉบับกลับมาไทย พร้อมสำเนาบัตรประชาชนของผู้มอบและผู้รับมอบอำนาจตามที่หน่วยงานกำหนด

ประเทศไทยมีกฎหมายสมรสเท่าเทียมที่มีผลบังคับใช้แล้ว แนวปฏิบัติการบันทึกฐานะแห่งครอบครัวสำหรับการสมรสที่จดในต่างประเทศขึ้นกับระเบียบของกรมการปกครองและเอกสารประกอบรายกรณี ควรตรวจสอบกับสำนักทะเบียนก่อนเตรียมชุดเอกสารและคำแปล

ใช้ได้ หากผ่านการรับรองตามที่หน่วยงานตรวจคนเข้าเมืองปลายทางกำหนด โดยทั่วไปต้องมีคำแปลรับรองและตราประทับครบสาย สถานทูตบางแห่งกำหนดรูปแบบคำแปลเฉพาะ จึงควรตรวจข้อกำหนดเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนเริ่มแปล

ควรบันทึกเช่นกัน เพราะหากทะเบียนไทยยังแสดงสถานะสมรส จะกระทบต่อการจดทะเบียนสมรสใหม่และการทำนิติกรรมเกี่ยวกับสินสมรส คำพิพากษาหรือทะเบียนหย่าต่างประเทศต้องผ่านการรับรองและแปลก่อนยื่น และบางกรณีต้องผ่านกระบวนการทางศาลไทย

ให้ใช้คำแปลที่อ้างอิงการสะกดตามหนังสือเดินทางไทย และแนบเอกสารเชื่อมโยงชื่อ เช่น ใบเปลี่ยนชื่อหรือหนังสือรับรองการสะกด เพื่อให้นายทะเบียนเห็นความเชื่อมโยงของบุคคลเดียวกันอย่างชัดเจน

โดยทั่วไปมอบอำนาจให้ผู้แทนดำเนินการแทนได้ หากเอกสารมอบอำนาจถูกต้องและครบถ้วน แต่บางสำนักทะเบียนอาจขอสอบถามข้อเท็จจริงเพิ่มเติม เราจึงเตรียมช่องทางติดต่อผู้มอบอำนาจไว้ระหว่างดำเนินการ

เวลาส่วนใหญ่อยู่ที่การรวบรวมและรับรองเอกสารจากต่างประเทศ ส่วนขั้นตอนที่สำนักทะเบียนมักใช้เวลาไม่มากเมื่อเอกสารครบถ้วน เราจะแจ้งกรอบเวลาที่เป็นจริงตามคิวของแต่ละหน่วยงาน ณ วันรับงาน

ส่วนใหญ่ต้องใช้หนังสือรับรองความเป็นโสดหรือหนังสือรับรองสถานภาพสมรสจากสำนักทะเบียน สำเนาทะเบียนบ้าน และบัตรประชาชน พร้อมคำแปลภาษาอังกฤษที่ผ่านการรับรองจากกรมการกงสุล และรับรองซ้ำที่สถานทูตประเทศปลายทางตามที่กำหนด

หน่วยงานปลายทางส่วนใหญ่กำหนดให้เอกสารออกใหม่ไม่เกินสามถึงหกเดือน จึงไม่ควรขอไว้ล่วงหน้านานเกินไป ควรวางแผนให้วันที่ออกเอกสาร วันรับรองกงสุล และวันยื่นจดทะเบียนอยู่ในกรอบเวลาที่ปลายทางยอมรับ

ควรบันทึกฐานะแห่งครอบครัวที่สำนักทะเบียนในไทย โดยนำทะเบียนสมรสต่างประเทศไปรับรองตามระบบของประเทศนั้น แล้วแปลและรับรองที่กรมการกงสุล จึงจะใช้เปลี่ยนคำนำหน้า นามสกุล หรืออ้างสิทธิทางทรัพย์สินในไทยได้สะดวก

ต้องมีหลักฐานการสิ้นสุดการสมรสเดิม เช่น คำพิพากษาหย่าหรือทะเบียนหย่า พร้อมคำแปลและการรับรองตามข้อกำหนดของปลายทาง หากเป็นหญิงที่เพิ่งหย่า บางประเทศยังมีเงื่อนไขระยะเวลาก่อนสมรสใหม่ที่ต้องตรวจสอบเป็นรายกรณี

เอกสารจากประเทศนั้นจะได้รับตราอะพอสตีลจากหน่วยงานผู้มีอำนาจของประเทศต้นทาง สำหรับใช้ในไทยยังต้องแปลเป็นไทยและผ่านการรับรองคำแปลที่กรมการกงสุล เนื่องจากไทยจะเริ่มใช้ระบบอะพอสตีลอย่างเป็นทางการในปี 2570

สถานเอกอัครราชทูตและสถานกงสุลใหญ่ไทยหลายแห่งให้บริการจดทะเบียนสมรสตามกฎหมายไทยได้ โดยต้องนัดหมายและเตรียมเอกสารแสดงตนของทั้งสองฝ่าย รวมถึงหลักฐานสถานภาพสมรส ทั้งนี้ควรตรวจสอบเงื่อนไขของแต่ละแห่งก่อน

ขึ้นกับกฎหมายที่ใช้บังคับตามหลักการขัดกันแห่งกฎหมายและข้อตกลงระหว่างคู่สมรส หลายคู่จึงทำสัญญาก่อนสมรสเป็นลายลักษณ์อักษร โดยจัดทำสองภาษาและรับรองลายมือชื่อ เพื่อลดข้อพิพาทเรื่องทรัพย์สินในอนาคต

การจดทะเบียนสมรสตามกฎหมายไทยต้องมีพยานอย่างน้อยสองคนที่บรรลุนิติภาวะ พยานต้องนำบัตรประจำตัวมาแสดงและลงนามในทะเบียน หากทำที่สถานทูต เจ้าหน้าที่จะแจ้งเงื่อนไขเพิ่มเติมตามระเบียบของแต่ละแห่ง

มีโอกาสถูกปฏิเสธ เพราะนายทะเบียนปลายทางเทียบตัวสะกดกับหนังสือเดินทาง ทางแก้คือใช้การสะกดตามหนังสือเดินทางในคำแปลทุกฉบับ และหากจำเป็นให้ขอหนังสือรับรองว่าเป็นบุคคลเดียวกันจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

ขั้นตอนหลักคือคัดเอกสารทะเบียนราษฎร แปล รับรองกรมการกงสุล และรับรองสถานทูตปลายทาง แต่ละขั้นมีคิวของตนเอง จึงควรเผื่อเวลาหลายสัปดาห์และตรวจสอบวันหยุดของสถานทูตปลายทางประกอบการวางแผน

ควรดำเนินการบันทึกฐานะแห่งครอบครัวที่สำนักทะเบียนในประเทศไทย เพื่อให้สถานะสมรสปรากฏในเอกสารราชการไทย ซึ่งจำเป็นต่อการใช้สิทธิเรื่องมรดก ภาษี และการยื่นเอกสารในอนาคต

ต้องผ่านการรับรองจากหน่วยงานของประเทศที่ออกเอกสารตามช่องทางที่ใช้ แปลเป็นภาษาไทย แล้วนำไปรับรองนิติกรณ์ที่กรมการกงสุล ก่อนยื่นต่อสำนักทะเบียนที่รับผิดชอบ